Plant sy’n derbyn gofal gan deulu neu ffrindiau

Gofal gan berthynas yw darparu gofal, amddiffyniad a magwraeth i blant sydd wedi’u gwahanu oddi wrth eu rhieni, neu na all eu rhieni ddarparu gofal ar eu cyfer a’u cynnal.

Gofalydd sy’n berthynas yw oedolyn sy’n gofalu am blentyn neu blant perthynas neu ffrind yn llawn amser.

Gall y trefniant hwn fod yn un dros dro neu’n un parhaol. Ledled Cymru, mae miloedd o bobl, yn neiniau a theidiau, brodyr a chwiorydd hŷn, modrybedd ac ewythrod, perthnasau pellach a ffrindiau teuluol agos yn gofalu am blant. Mae rhwng 200,000 a 300,000 o blant yn byw gyda gofalyddion sy’n berthnasau yn y Deyrnas Unedig, ac mae llawer o amgylchiadau a all arwain at sefyllfaoedd gofal gan berthynas. Gellir gwneud y trefniadau’n anffurfiol neu’n ffurfiol trwy orchymyn cyfreithiol gan y Llys.

Gall hawliau a chyfrifoldebau gofalyddion sy’n berthnasau a’r gefnogaeth a’r gwasanaethau sydd ar gael iddynt fod yn gymhleth, ac amrywio yn dibynnu ar y canlynol:

  1. Sut daeth y plentyn i fyw gyda chi.
  2. Ble rydych chi’n byw.

Mae yna ffyrdd eraill o ofalu am y plentyn/plant, ar wahân i ddod yn ofalydd maeth. Gallech ddod yn Warcheidwad Arbennig neu wneud cais am Orchymyn Preswylio. Mae’r rhain yn opsiynau efallai yr hoffech eu trafod gyda’r Gweithiwr Cymdeithasol. Os penderfynwch fwrw ymlaen â’ch cais i ddod yn ofalydd maeth ac yn cael eich cymeradwyo gan ein panel maethu, bydd yr awdurdod lleol yn parhau i ofalu am y plentyn/plant dan sylw ac ni fydd gennych unrhyw gyfrifoldeb rhiant.

Os penderfynwch barhau â’ch cais, yna bydd y Gwasanaethau Cymdeithasol yn rhan o’ch bywyd. Yn ddelfrydol, byddwch wedi cael eich asesu a’ch cymeradwyo fel gofalydd maeth cyn i’r plentyn/plant ddod i fyw gyda chi, ond mae’n bosibl, am resymau ymarferol, y bydd rhai ohonoch yn cael yr asesiad ar ôl i’r plentyn/plant symud i mewn.

Bydd yr asesiad yn cael ei gynnal gan Weithiwr Cymdeithasol o’r tîm maethu.

Bydd yr asesiad yn casglu gwybodaeth er mwyn:

  • helpu’r Awdurdod Lleol i benderfynu a allech gael eich cymeradwyo fel gofalydd maeth
  • archwilio beth yw eich anghenion cymorth mewn cysylltiad â gofalu am y plentyn.